Seks en liefde: Een reactie op het mooiere verhaal van van der Staaij

Enkele dagen geleden was er in veel van de grote Nederlandse kranten een advertentie te vinden. Een groot rood hart omringt de woorden Liefde en Trouw. Het is een pleidooi en oproep voor een ‘positief geluid over liefde en seksualiteit’. Ondertekend door Kees van der Staaij, partijleider van de SGP.

IMG_3700

Dit soort campagnes, met als doel het moraal van de Nederlandse bevolking bij te schaven, zijn niet nieuw voor van der Staaij/SGP. In 2013 maakte de partij zich druk om de advertenties voor Second Love, een datingwebsite opgezet voor mensen in een relatie die vreemd willen gaan, zie hier.

Deze keer treffen wij van der Staaij wederom als moraalridder.

Ik zal het niet hebben over de inhoud van de reclames waar op gereageerd wordt  (bijvoorbeeld billboards met reclame voor webcamseks), vooral omdat er niet direct verwezen wordt naar de specifieke ontwikkelingen. De brief lijkt te verwijzen naar een algehele tendens in de samenleving, waarin de toegenomen zichtbaarheid en toegankelijkheid van seksualiteit een verloedering van de seksuele moraal (en dus ontrouw) tot gevolg heeft. Veel mensen in Nederland, brede weerklank, het zijn termen die veronderstellen dat Nederland een basis moraal deelt, dat er een juiste manier van liefde en seks bestaat die ‘wij’ inherent delen maar kwijt zijn geraakt. Wanneer er zo’n brede weerklank is, waar komt dan de druk vandaan om dit verhaal te verspreiden? Het lijkt alsof er een grote aanhang voor is, maar om wie gaat het hier? Wie worden hier precies aangesproken? Wie schrijft het verhaal en wie wordt hier niet gehoord? Wanneer er een verhaal verteld wordt, is het wel van belang dat met precisie te doen.

In deze oproep wordt het ‘positieve geluid’ tegenover ‘alles moet kunnen’ geplaatst. De precieze inhoud van dit voorgestelde alternatieve verhaal is onduidelijk, maar er zijn wel wat suggesties. Liefhebben wordt bepaald door het niet bedriegen van je geliefde. Gekoppeld aan liefde is ‘trouw’,  waar hierbij slechts op seksuele exclusiviteit gedoeld wordt. Trouw aan je geliefde betekent niet ingaan op seksreclames. Het belangrijkste in een liefdesrelatie is dus monogamie, waar de seksualisering van de maatschappij een directe bedreiging voor vormt. Hoewel van der Staaij partijleider is van de SGP, de meest conservatieve Christelijke partij in de tweede kamer, is religie afwezig in deze oproep. Toch betreft het hier wel degelijk een campagne van de SGP, gefinancierd door crowdfunding (partijwebsite). Het is verder verbonden aan de SGP campagne ‘Ik ga voor trouw, en jij?‘. In een verklaring aan Trouw zei van der Staaij dat hij weliswaar de woordvoerder van de campagne is, maar dat de oproep zo breed mogelijk klinkt en niet verbonden is aan reclame voor de SGP alleen. Een inclusieve benadering dus, die niet direct verbonden is aan christelijk gedachtegoed. De veronderstelde neutrale positie is echter gestoeld op christelijke opvattingen, en deze nuance en contextualisering mis ik hier. Het idee dat seks iets gevaarlijks is en waar verleidingen van buitenaf een groter gevaar vormen dan het eigen handelen, is een verhaal met een specifiek sociaal-religieuze achtergrond. De huiverige benadering van seksualiteit, hooguit toegestaan binnen een situatie van huwelijk of langdurige relatie, en waarbij voortplanting belangrijker is dan seksueel genot, zijn kenmerkende conservatieve christelijke opvattingen en van der Staaij spreekt dus ook vanuit een specifieke geschiedenis en traditie. In deze advertentie wordt de beheersing van seksuele verlangens de invulling van een positief geluid, een mooi verhaal en een goede opvoeding. Ik wil zeker niet ontkennen dat geloof een legitieme basis voor opvattingen over seksualiteit kan zijn, maar dit is iets anders dan dit als een neutrale norm stellen zonder duidelijk te zijn waar deze ideeën vandaan komen.

Mijn verhaal is niet dit verhaal. Natuurlijk is het fijn als je geliefde niet tegen je liegt en trouw blijft aan de onderlinge afspraken. Het verbreken van vertrouwensbanden kan voor veel verdriet zorgen. Tegenwoordig zijn dit soort afspraken vaak gebaseerd op monogamie en exclusiviteit, iets dat niet een universeel ideaal is, maar een specifieke historische context kent (zie het pamflet van Simone van Saarloos, het Monogame Drama voor een discussie van monogamie). Vreemdgaan zie ik niet als het grootste gevaar binnen een huwelijk, laten we eerder onze aandacht richten op huiselijk geweld en seksuele intimidatie. Natuurlijk ben ik tegen gedwongen prostitutie en seksuele uitbuiting, iets waar van der Staaij op wijst (zij verdienen geld aan seks zonder liefde), maar laten we niet alle sekswerkers als weerloze slachtoffers benaderen. Natuurlijk is het goed om ideeën bij te brengen over seksualiteit. Maar leer meisjes niet enkel bang te zijn voor seks vanwege zwangerschap en soa’s, maar geef mee dat plezier en gelijkwaardigheid voorop horen te staan. Dat seks tussen twee instemmende volwassenen iets is om van te genieten, of het nu binnen of buiten een relatie of huwelijk plaatsvindt. Grenzen, eigenwaarde en ‘consent’ (waar in de Verenigde Staten een grote beweging rond is ontstaan) zijn voor mij veel belangrijkere noties dan hier door van der Staaij gegeven worden. Deze grenzen zijn voor ieder persoon anders, gevormd door persoonlijke opvattingen, opvoeding, ervaringen en sociale omgeving. Wanneer hier vanuit gegaan wordt, ontstaat er vanuit mijn oogpunt inderdaad een ‘alles moet kunnen (met instemming)’ idee. Dat is iets anders dan ‘alles moet’. Seksualiteit en liefde zijn in het dagelijks leven zo vele malen rommeliger, zo individueel en relationeel dat er niet één juist of positief verhaal mogelijk is.

Het stel dat sinds hun veertiende bij elkaar is en nooit met een ander het bed deelt, heeft evenveel recht op een verhaal als het queer polyamoreuze drie/vier/vijftal. Personen die op basis van geloof kiezen voor een celibatair leven hebben evenveel recht van spreken als de rondganger die elke week met een ander het bed deelt. In plaats van één normatief verhaal, zou iedereen recht moeten hebben op zijn/haar/hun eigen verhaal. Gevormd door complexiteit, vreemdgaan, verwarrende beeldvorming, gebroken harten en one-night stands… een eigen ‘mooi verhaal’ bepaald door diverse positieve en negatieve ervaringen in plaats van voorgelegd in angst voor verloedering.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s